Als professional die werkt met kinderen, volwassenen en/of ouderen, kun je te maken krijgen met signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hoe ga je daarmee om? De Signalenkaart biedt een goed handvat. Daarnaast blijft het van belang te luisteren naar je innerlijke kompas.
De Signalenkaart is een instrument voor álle professionals die werken met mensen. Of je nu werkzaam bent in een sociaal team, bij de gemeente, in het onderwijs, in de kinderopvang, het consultatiebureau, een verpleeghuis of een buurthuis. Als je vermoedens hebt van huiselijk geweld en kindermishandeling, kun je de Signalenkaart gebruiken. Het maakt niet uit of je veel ervaring hebt of net begint in het werkveld. De Signalenkaart helpt je bij het maken van zorgvuldige afwegingen en het inzetten van de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Momenteel wordt de Signalenkaart vernieuwd. Eind 2025 komt de vernieuwde versie online.
Moeilijk te herkennen
Het signaleren van huiselijk geweld is in de praktijk vaak complex. Slachtoffers proberen signalen geregeld te verbergen, bijvoorbeeld uit schaamte, schuldgevoel of angst voor de gevolgen. Ook plegers doen er vaak alles aan om huiselijk geweld verborgen te houden. En getuigen ervaren vaak een hoge drempel om melding te doen van huiselijk geweld.
Professionals staan daardoor voor een lastige opgave: hoe weet je of er meer speelt dan iemand laat zien? En hoe bied je steun? De vernieuwde Signalenkaart is hiervoor een uitstekend handvat.
Innerlijk kompas
Naast de Signalenkaart als instrument hebben professionals ook hun innerlijk kompas: hun persoonlijke overtuigingen, kennis en ervaringen. Dit innerlijke kompas beïnvloedt hoe zij kijken naar veiligheid binnen een gezin of huishouden. Maar hoe moet je omgaan met dit innerlijke kompas? Een aantal tips:
- Bevraag jezelf: hoe ziet jouw kompas eruit? Wat betekent veiligheid voor jou? Sta hierbij stil en ga erover in gesprek met collega’s, zodat er een gedeelde visie ontstaat binnen het team. Regelmatige reflectie en dialoog binnen het team zorgen voor meer steun en vertrouwen in je eigen handelen.
- Doe aan waarheidsvinding. Gebruik je vakmanschap om een goede afweging te maken. Baseer je op feiten en op hoe betrokkenen omgaan met deze feiten. Vraag bij het maken van een afweging steun en advies aan jouw collega’s, en aan experts en samenwerkingspartners.
Kijk niet alleen naar zichtbaar geweld, maar probeer ook mogelijke achterliggende factoren in beeld te krijgen. Zo krijg je meer grip op complexe situaties, wat kan voorkomen dat je belangrijke signalen mist. - Maak huiselijk geweld en kindermishandeling vroegtijdig bespreekbaar. De kans op herhaling is groot.
- Realiseer je dat jouw inschatting een momentopname is; jij beoordeelt de situatie op basis van wat je op dat moment weet. Wanneer veel informatie ontbreekt of onbekend is, kan dit aanleiding zijn om de situatie verder uit te zoeken.
De nieuwe Signalenkaart wordt eind 2025 gelanceerd op www.signalenkaart.nl
Huiselijk geweld: verzamelterm
Huiselijk geweld is een verzamelterm voor verschillende vormen van geweld en verwaarlozing binnen relaties en huishoudens. Denk aan: kindermishandeling, (ex-)partnergeweld, eergerelateerd geweld, geweld tegen ouders en seksueel geweld. Deze vormen van geweld vinden plaats binnen de relationele sfeer, maar niet altijd letterlijk binnen het huis. Volgens het CBS is ongeveer 8 procent van de Nederlandse bevolking slachtoffer van een of meerdere vormen van huiselijk geweld. Dat zijn ruim 1,2 miljoen mensen. Als professional is het belangrijk om alert te zijn op signalen van onveiligheid en de stappen van de meldcode te volgen. Zo zorg jij voor (meer) veiligheid in gezinnen en huishoudens.
Meer lezen: Kindermishandeling | Nederlands Jeugdinstituut
